27 Gru

Solastalgia, czyli lęk przed katastrofą

Reakcją ludzi na rekordowe temperatury, ekstremalne zjawiska atmosferyczne i zmiany klimatyczne jest lęk i przygnębienie. Australijski filozof Glenn Albrecht nazywa ten stan solastalgią. 

Solastalgia to uczucie niepokoju związane ze zmianą najbliższego otoczenia, poczuciem izolacji i brakiem bezpieczeństwa, które daje miejsce zamieszkania. To poczucie zmiany otoczenia przez siły, które sprawiają, że własne środowisko znajduje się w stanie zagrożenia. To pragnienie, aby dom zapewniał komfort i spokój. 

Przyczyny solastalgii mają charakter naturalny jak susza, powódź, pożar, jak i ludzki: wojny, terroryzm, wylesianie, gentryfikacja. Doświadczają go ludzie dotknięci pożarami lasów w Kalifornii, pozbawieni domów w wyniku wybuchu wulkanów w Indonezji czy narażeni na suszę rolnicy w Indiach (60 tys. samobójstw w ciągu 30 lat).

Zdaniem Albrechta solastalgii mogą doświadczać ludzie, którzy uważają Ziemię za swój dom i obserwują z niepokojem kolejne doniesienia o destrukcyjnych zmianach klimatu.

[999 znaków]

Foto: Dominik Dancs on Unsplash

Źródło:
‚Solastalgia’ A New Concept in Health and Identity, Glenn Albrecht  
Have you ever felt ‘solastalgia’?, BBC
Suicides of nearly 60,000 Indian farmers linked to climate change, study claims, The Guardian

20 Gru

Charlie Munger: szukaj innych perspektyw

Liczący 95 lat Charlie Munger od pół wieku jest prawą ręką Warrena Buffetta, jednego z najbogatszych ludzi. Obu łączy niegasnący apetyt na wiedzę. Mówią o sobie, że są jak learning machine. Ich sukces to efekt nieustannej nauki i nałogowej lektury. 

Mimo doświadczenia i wiedzy o inwestowaniu, nowe informacje umożliwiają Mungerowi modyfikację tego, co już wie. Na biznes patrzy szeroko, łącząc punkt widzenia matematyki, inżynierii, psychologii itd. Ceni interdyscyplinarne podejście i różnorodność. 

Jego model poznawczy jest skuteczny, ponieważ analiza tego samego zestawu danych z wielu perspektyw daje pełniejszy obraz. – Pierwsza zasada jest taka, że musisz mieć wiele modeli. Mając tylko jeden lub dwa, będziesz torturował rzeczywistość tak długo, aż dopasuje się do twoich założeń

Uważa, że nie można podejmować decyzji w oparciu o pojedyncze fakty. Szeroka wiedza umożliwia spojrzenie na problem z wielu perspektyw. Żadna nie jest doskonała, ale wszystkie razem zmniejszają ryzyko błędu.

[995 znaków]

Źródło:
Curious. The Desire to Know and Why Your Future Depends On It, Ian Leslie, 2014
Charlie Munger, Unplugged, Jason Zweig and Nicole Friedman, Wall Street Journal
Charlie Munger: How to Get Smarter by Using Mental Models, Zat Rana, Medium

Foto: Ken Wyatt on Unsplash

18 Gru

Franciszek: Ziemia protestuje z powodu zła

Jan XXIII pisał o globalnej degradacji środowiska. Paweł VI przestrzegał, że człowiek padnie ofiarą tego procesu. JPII zachęcał do globalnego nawrócenia ekologicznego. Benedykt XVI wskazywał potrzebę korekty modeli rozwojowych niszczących planetę.

Franciszek w encyklice Laudato si wzywa do zmiany stylu życia i konsumpcji. Prowadząc rabunkową politykę człowiek, przekroczył granice eksploatacji planety, którą uważa za swoją własność. Zmiany klimatyczne dotkną każdej sfery życia. Konsekwencje spadną na zależne od zasobów naturalnych kraje rozwijające się. Wzrośnie liczba migracji. Kontrola wody pitnej będzie źródłem konfliktów. 

Konieczna jest redukcja CO2 i gazów cieplarnianych, zastąpienie paliw kopalnych odnawialnymi źródłami energii. Trzeba chronić bioróżnorodność i miejsca kluczowe dla globalnego ekosystemu jak Amazonia, dorzecze Konga czy lodowce. 

Przypomina, że młode pokolenie wymaga od nas zmian. Potrzebna jest powszechna solidarność i świadomość, że jesteśmy jedną ludzką rodziną.

[1000 znaków]

Fot. Benhur Arcayan via Wikimedia Commons

Źródło: Encyklika Laudato si Ojca Świętego Franciszka poświęcona trosce o wspólny dom, 2015

16 Gru

Droga do sukcesu? Bądź lepszy o 1 procent

Między 2007 a 2017 r. brytyjscy kolarze zdobyli 66 medali i 5 razy zwyciężali w Tour de France. Wcześniej, przez 100 lat pozostawali w sportowym ogonie.

Zatrudniony w 2003 r. do szkolenia zawodników Dave Brailsford, konsekwentnie postawił na strategię kumulacji marginalnych korzyści. Wyszedł z założenia, że udoskonalenie każdej rzeczy o 1%, przyniesie w efekcie znaczący wynik.

Szukał okazji do wprowadzania minimalnych korekt na każdym etapie treningu. Przeprojektowano siodełka, kolarze założyli podgrzewane spodenki, spali na najlepszych materacach, stosowali żele sprzyjające regeneracji mięśni itd.

W ciągu pięciu lat kumulacja drobnych usprawnień przełożyła się na złote medale.

Jeśli potrafisz poprawiać się o 1% dziennie przez rok, to na koniec roku będziesz 37 razy lepszy pod względem poziomu, z którego zaczynałeś. Nawyki są procentem składanym od samodoskonalenia – pisze James Clear w książce Atomowe nawyki.

Sukces to efekt codziennej korekty nawyków, a nie jednorazowej decyzji.

[997 znaków]

Źródło: James Clear, Atomowe nawyki. Drobne zmiany, zaskakujące efekty.
Wydawnictwo Galaktyka, 2019

Foto: Maico Amorim on Unsplash

14 Gru

Homo Sapiens. Stworzony do biegania

Orangutany, goryle i bonobo, z którymi dzielimy 97 proc. DNA spędzają całe dnie na odpoczywaniu, iskaniu i jedzeniu. Dziennie przechodzą 3 km. Wraz z wiekiem nie rośnie im ciśnienie krwi i nie tyją. Dla człowieka zalecany dzienny dystans to 7,5 km, a brak ruchu to zagrożenie dla zdrowia.

Dlaczego ludzie muszą się ruszać? 

1,8 mln lat temu nasi przodkowie pokonali ograniczenia ekologiczne i opuścili Afrykę. Prowadząc aktywny tryb życia pokonywali dziennie do 14 km, uzależniając się od aktywności fizycznej. Przemierzając duże odległości rozszerzyli zasięg występowania i radzili sobie w trudnych warunkach.

Rozwój narzędzi oraz strategii łowieckich wymagał dzielenia się pożywieniem oraz współpracy. To wiązało ich silnymi więzami społecznymi, prowadzając do rozwoju inteligencji.

W efekcie ludzkie ciała zostały tak ukształtowane, że regularna aktywność jest dla nich normą. Ćwiczenia poprawiają odporność układu odpornościowego, zwalczają infekcje, redukują ryzyko chorób układu krążenia.

[996 znaków]

Źródło: Stworzeni do ruchu, Herman Pontzer, Świat Nauki 2/2019 ss.19-25

Zdjęcie: Jeremy Lapak on Unsplash