08 Lut

Zmarł Hans Rosling. Znakomity mówca i pogromca mitów

Jeśli chcesz zobaczyć człowieka, który łączy głęboką wiedzę, niezwykłą, atomową wręcz pasję i poczucie humoru, koniecznie obejrzyj prezentację z udziałem niepozornego profesora ze Szwecji. Niestety od teraz będziemy mówić o nim tylko w czasie przeszłym. Hans Rosling zmarł 7 lutego 2017 roku, w ubiegłym roku zdiagnozowano u niego raka trzustki.

Rosling zasłynął wystąpieniem w 2006 roku podczas konferencji TED, gdy opowiadał o demografii z temperamentem, którego nie powstydziłby się rasowy komentator sportowy. Tę werwę zawdzięczał także współtworzonemu przez siebie programowi Trendalyzer, który wizualizuje dane w postaci ruchomych bąbli, co nadaje przekazowi dynamiczny charakter i skupia uwagę.

Hans Rosling, Fot. Stefan Nilsson

Hans Rosling (1948 – 2017), Fot. Stefan Nilsson

Prezentacje Roslinga przyciągały wyrazistą tezą, pasją, dramaturgią i bezkompromisowością, gdy rozprawiał się z popularnymi mitami. Do walki z przesądami powołał wraz z synem i synową fundację Gapminder. Był to think-tank, który nazywali fact-tankiem, bo celem działalności była edukacja w oparciu o fakty i statystykę i walka z fałszywymi wyobrażeniami o zmierzającym rzekomo ku upadkowi świecie. Winił media, nauczycieli, polityków i nas samych, kupujących udramatyzowaną  opowieść o rzeczywistości. Jest przeciwnie, grzmiał Rosling, bo za sprawą skrupulatnie gromadzonych statystyk wiemy, że poprawia się jakość i długość życia, zwalczamy choroby itd.
Czytaj dalej

16 Wrz

Hans Rosling. Lady Gaga świata nauki ożywia statystykę

Rosling cholernie poważnie traktuje swoją pracę, a demografia i walką z biedą mało interesują  mieszkanców Północy. Jednak niepozorny profesor medycyny udowadnia, że nie ma trudnych tematów.

Podczas konferencji TED w 2006 roku pokazał jak ożywić dane statystyczne i opowiedzieć o nich z temperamentem komentatora sportowego. W efekcie widzom opadła szczęka, a dziś jego wystąpienia biją rekordy oglądalności w Sieci, stąd ktoś dał metaforę z Lady Gagą.

Rosling jest jednocześnie zapalonym pogromcą mitów, rozprawiając się z naszą ignorancją o świecie, bezceremonialne porównując nasze wyobrażenia do losowego wyboru dokonanego przez stado szympansów.

Jego prezentacje nabierają teatralnego charakteru za sprawą rekwizytów (pudełka z IKEI), a do kanonu weszła kapitalnie opowiedziana osobista historia z pralką do prania w roli głównej.

Pasja jest zaraźliwa, a tej Szwedowi nie brakuje.  Jednocześnie Rosling pokazuje, że jeśli serio zależy ci na twoim przekazie, nie cofniesz się przed niczym. 

[995 znaków]

09 Lis

Czy kometa 67P jest seksi?

1. Choć z wyglądu przypomina nieforemnego ziemniaka lub kąpielową kaczuszkę i jak na kosmiczną skalę jest drobinką, to w najbliższym czasie kometa 67P / Czuriumow-Gierasimienko powinna być gwiazdą medialną pierwszej wielkości. Pierwszy raz w dziejach lądujemy na komecie.  Owszem, moduł sondy Deep Impact uderzył z impetem w powierzchnię komety  Tempel 1, wybijając krater o średnicy 120 m, ale lądowanie  Rosetty to zadanie o wiele bardziej subtelne i przełomowe.

Ambicja ambition misja rosetta kometa tomek baginski

2. Wystrzelona 10 lat temu Rosetta,  znajduje się teraz 600 mln km od Ziemi (gdzieś między Marsem a Jowiszem), krążąc wokół komety. 12 listopada lądownik Philae wyląduje na jej jądrze o rozmiarach 5×3 km. To benedyktyńska robota, jednocześnie zadanie pozbawione fajerwerków, a sam moment lądowania też nie jest spektakularny. Czy to wystarczy, aby rozbudzić naszą wyobraźnię, nieco zaśmieconą kliszami z filmów science-fiction, głodną efektów specjalnych?  Czy misja potrzebuje promocyjnego dopingu? I czy tę rolę spełnił film Ambition Tomasza Bagińskiego?

3. Kosmos naukowców jest racjonalny, nawet jeśli misji towarzyszą ekstremalne emocje. Rzecz w tym, aby się nimi podzielić, szczególnie przy tak ambitnej misji. Komputerowe animacje przygotowane przez Europejską Agencję Kosmiczną nie przyspieszają bicia mojego serca. Trudno przejąć  się losem  skomplikowanego mechanizmu, nawet gdy z niezwykłą precyzją osiada na pędzącej przez Układ Słoneczny komecie. Gdyby lądownik Philae wyrwał kawałek komety, zamknął w pudełku i Rosetta zabrałaby go ze sobą z powrotem na Ziemie, wówczas czekalibyśmy na powrót z niecierpliwością. A gdyby to była misja z człowiekiem na pokładzie, byłoby to wydarzenie tej miary co Apollo 11 w 1969 r.

4. Na Księżycu byliśmy, sondy wylądowały na Wenus ( Wenera 7)  już w 1970 i Marsie (Viking 1 i 2) w 1976. Pewnie nasze serca zabiły nieco szybciej, gdy Pathfinder, Spirit czy ostatnio Curiosity przesyłały wysokiej jakości zdjęcia z Czerwonej Planety. Ale Mars żyje w masowej wyobraźni, począwszy od sprawy kanałów Schiaparellego, przez Wojnę światów i ciągłe poszukiwanie śladów życia na tej planecie. Komety to kosmiczni wędrowcy, prawdopodobnie przyniosły na Ziemie wodę (mamy też inną hipotezę), a może i życie (hipoteza panspermii), dlatego budzą ciekawość. Zarazem mają zdolność do niesamowitej metamorfozy, gdy zbliżając się do Słońca wyrastają im malownicze warkocze.

5. Bagiński zabiera widza w postludzką przyszłość, w której obowiązuje już chyba 3 prawo Arthura C. Clarke’a, a misja Roseta to wydarzenie historyczne. Można odetchnąć z ulgą, że nie sprowadzono filmu do zreferowania technicznej strony przedsięwzięcia, tę poznajemy w stopniu wystarczającym. Historię Rosetty opowiedziana jest w szerszym kontekście wysiłków napędzanych ludzką ciekawością i ambicją właśnie. Takich  uskrzydlających fabuł potrzebujemy do opowiadania o tym, co robią inżynierowie i naukowcy.

6. – Upadamy, podnosimy się, dostosowujemy – mówi grający postać Mistrza Aidan Gillen. W moim odczuciu to najważniejszy przekaz filmu, o ludzkiej obsesji przekraczania granic i zamieniania tego, co niemożliwe, w to co realne. Bez dwóch zdań efekty specjalne przekaz ten potęgują; forma w tego typu opowieści nie mniejsze ma znaczenie niż treść.

7. Wyprawa na kometę Czuriumow-Gierasimienko to współczesna metafora wytrwałości,  a do tej potrzeba czasem kosmicznego uporu. Gdy potrzeba dodatkowej motywacji powtarzam swoim dzieciom zdanie, które wypowiedział Kennedy w 1962 r. –  Amerykanie wylądują na Księżycu nie dlatego, że jest to łatwe, ale dlatego, że jest to trudne.

8. Per aspera ad astra.