28 sty

W oczekiwaniu na zielone łabędzie

Czarny łabędź to określenie na rzadkie zdarzenie. Jest nietypowe, więc nie można go przewidzieć. Ma ogromny, wręcz katastrofalny wpływ na świat. Chociaż jest niespodziewane, chcemy post factum je wyjaśnić. Ulegamy iluzji, że było do przewidzenia.

Nassim Taleb, twórca pojęcia, rozróżnia czarne łabędzie pozytywne: wynalazki, odkrycia naukowe, korzystne inwestycje. I negatywne: wojny, kryzysy. Mówi: obawiamy się nie tych nieprawdopodobnych zdarzeń co trzeba. Tak było z zamachem z 11 września 2001, kryzysem finansowym w 2008, katastrofą elektrowni atomowej Fukushima w 2011.

Dziś, mierząc się ze zmianą klimatu musimy przygotować się na klimatyczne czarne łabędzie, nazywane też zielonymi łabędziami.

Zielone od czarnych różnią się tym, że negatywne skutki zmiany klimatu nie będą już zaskoczeniem. Mogą być jednak dla ludzkości znacznie gorsze niż kryzysy finansowe i stać się źródłem nieprzewidywalnych konsekwencji. To rodzi nowe wyzwania dla instytucji finansowych, banków centralnych etc.  

[998 znaków]

Źródło:
Czarny Łabędź. O skutkach nieprzewidywalnych zdarzeń, Nassim Nicholas Taleb, Kurhaus, 2014
Green Swan’ Climate Event Could Trigger Global Financial Crisis, BIS Warns, Jana Randow, Bloomberg.com
Foto: Yuting Liu / Unsplash

14 gru

Homo Sapiens. Stworzony do biegania

Orangutany, goryle i bonobo, z którymi dzielimy 97 proc. DNA spędzają całe dnie na odpoczywaniu, iskaniu i jedzeniu. Dziennie przechodzą 3 km. Wraz z wiekiem nie rośnie im ciśnienie krwi i nie tyją. Dla człowieka zalecany dzienny dystans to 7,5 km, a brak ruchu to zagrożenie dla zdrowia.

Dlaczego ludzie muszą się ruszać? 

1,8 mln lat temu nasi przodkowie pokonali ograniczenia ekologiczne i opuścili Afrykę. Prowadząc aktywny tryb życia pokonywali dziennie do 14 km, uzależniając się od aktywności fizycznej. Przemierzając duże odległości rozszerzyli zasięg występowania i radzili sobie w trudnych warunkach.

Rozwój narzędzi oraz strategii łowieckich wymagał dzielenia się pożywieniem oraz współpracy. To wiązało ich silnymi więzami społecznymi, prowadzając do rozwoju inteligencji.

W efekcie ludzkie ciała zostały tak ukształtowane, że regularna aktywność jest dla nich normą. Ćwiczenia poprawiają odporność układu odpornościowego, zwalczają infekcje, redukują ryzyko chorób układu krążenia.

[996 znaków]

Źródło:
Stworzeni do ruchu, Herman Pontzer, Świat Nauki 2/2019 ss.19-25
Foto: Jeremy Lapak on Unsplash

12 wrz

Jak ocalał świat, czyli murkwi nie bedzie

95 lat temu urodził się Stanisław Lem

Palę. Piszę jak szalony. 30 stron machnięte, wio dalej. (…) Jest zaproszenie na galową premierę berlińską, kwiaty, nagie Niemki w grosach, szampan, rozpusta, Berlin Zach., Wartburg Nowy, Dewizy, Szał Cię Miał, nerwowe łkanie szczęścia. Odmówiłem. (…) Ten Spokój!

Gdy w 1983 roku Lemowie wyjechali do Wiednia (przez Berlin) i zamieszkali w centrum miasta, Lem z braku ciszy i spokoju obawiał się, że w miejskim zgiełku niczego już nie napisze. Udało się jednak zmienić lokum i Lemowie przeprowadzili się do niewielkiego domu na obrzeżach miasta. Lem wstawał każdego dnia około czwartej rano i siadał do maszyny do pisania.

Mgławica Mrówka, fot. NASA

Mgławica Mrówka, fot. NASA

Read More

30 gru

Steven Pinker: spraw, by czytelnik czuł się geniuszem

W sensie ewolucyjnym słowo pisane to nowy, wymagający nauki wynalazek, a potrzeba doskonalenia warsztatu nigdy nie była tak duża jak dziś.

Dobre pisarstwo może zmienić nasz sposób spostrzegania świata przekonuje kognitywista Steven Pinker w książce Piękny styl. Nie jest to podręcznik w sensie ścisłym, ale jak mówi podtytuł, przewodnik człowieka myślącego po sztuce pisania XXI wieku.

steven pinker piekny styl klasyczny przewodnik pisanie klatwa wiedzy prezentacje Read More

15 lis

Jak opowiedzieć świat? Czy fragment wystarczy?

„Nie istnieje pełne przedstawienie rzeczywistości. Tylko wybór.”

Cytatem z pisarza Para Lagerkvista otwiera Ryszard Kapuściński Lapidarium III
(powstało 6 tomów) złożony z notatek, obserwacji, cytatów, rozmów.

Kapuścińskiego fascynowała technika fragmentu. Uważał, że próba ogarnięcia świata jedną syntezą jest skazana na porażkę. Sam się do niej przyznawał, tempo zmian jest zbyt szybkie, a ludzka wyobraźnia nie daje rady z globalną perspektywą.

lapidarium fragment cytat ryszard kapuscinski storytelling wybor technika fragmentu opowiedziec swiat w 1000 znakow Read More