13 Sie

Karol Marks głodny jak 500 wieprzy

Pierwszy tom Kapitału Marks kończy pisać na stojąco, bo wrzody uniemożliwiają mu siedzenie. Czyraki znikają, gdy kończy pracę. – Moja choroba zawsze ma swoje źródła w głowie – mówi.

Kapitał to projekt obsesja. W 1851 roku pisze, że na dokończenie ekonomicznego paskudztwa potrzebuje 8 tygodni. Im więcej pracuje, tym bardziej oddala się od końca. Spory polityczne odciągają go od pisania. Od 1864 angażuje się w działalność I Międzynarodówki.

Praca nad opus magnum staje się przekleństwem. Żona w depresji, do drzwi pukają wierzyciele,  wyjściowy surdut zastawiony w lombardzie. W 1850 roku umiera najmłodszy syn, potem roczna córka, w 1855 syn Edgar. 

Marks nigdy nie szukał stałej pracy. Żyje dzięki spadkowi po rodzicach, stałej finansowej kroplówce od Engelsa, współpracuje z prasą. – Nie sądzę, by ktokolwiek pisał o pieniądzach, sam mając ich tak niewiele – mówi.  

W 1867 rusza z rękopisem I tomu do wydawcy w Hamburgu. Z planowanych sześciu tomów, ukazują się trzy, w tym za życia tylko tom I.

[997 znaków]

Źródło:
Marks. Kapitał. Biografia, Francis Wheen,  MUZA, 2007 
Foto: Hennie Stander / Unsplash

28 Sty

W oczekiwaniu na zielone łabędzie

Czarny łabędź to określenie na rzadkie zdarzenie. Jest nietypowe, więc nie można go przewidzieć. Ma ogromny, wręcz katastrofalny wpływ na świat. Chociaż jest niespodziewane, chcemy post factum je wyjaśnić. Ulegamy iluzji, że było do przewidzenia.

Nassim Taleb, twórca pojęcia, rozróżnia czarne łabędzie pozytywne: wynalazki, odkrycia naukowe, korzystne inwestycje. I negatywne: wojny, kryzysy. Mówi: obawiamy się nie tych nieprawdopodobnych zdarzeń co trzeba. Tak było z zamachem z 11 września 2001, kryzysem finansowym w 2008, katastrofą elektrowni atomowej Fukushima w 2011.

Dziś, mierząc się ze zmianą klimatu musimy przygotować się na klimatyczne czarne łabędzie, nazywane też zielonymi łabędziami.

Zielone od czarnych różnią się tym, że negatywne skutki zmiany klimatu nie będą już zaskoczeniem. Mogą być jednak dla ludzkości znacznie gorsze niż kryzysy finansowe i stać się źródłem nieprzewidywalnych konsekwencji. To rodzi nowe wyzwania dla instytucji finansowych, banków centralnych etc.  

[998 znaków]

Źródło:
Czarny Łabędź. O skutkach nieprzewidywalnych zdarzeń, Nassim Nicholas Taleb, Kurhaus, 2014
Green Swan’ Climate Event Could Trigger Global Financial Crisis, BIS Warns, Jana Randow, Bloomberg.com
Foto: Yuting Liu / Unsplash

22 Sty

Marek Aureliusz. Wdzięczność cesarza

Marek Aureliusz, najpotężniejszy człowiek swoich czasów, w Rozmyślaniach z pokorą pisze o tym, co zawdzięcza bliskim i wychowawcom.

Łagodność i równe usposobienie. Umiłowanie skromności i charakter męski. Sposób życia prosty. Wytrwałość w trudach. Wstręt do błahostek. Spoufalenie się z filozofią. Zrozumienie potrzeby pielęgnowania charakteru. Sztukę czytania dokładnego. Niezależność sądów. Równowagę umysłu w cierpieniach. Zrozumienie życia według natury. Powagę niewymuszoną. Umiejętność chwalenia bez natarczywości. Nielekceważenie żalów przyjaciół. Ducha życzliwości.

Miłość rodziny, prawdy i sprawiedliwości. Opanowanie siebie samego. Pogodę ducha w przykrych stosunkach życiowych. Łagodność w parze z powagą. Wypełnianie obowiązków bez narzekania. Trwanie przy sądzie wydanym po rozwadze. Obojętność wobec zaszczytów. Pracowitość i wytrwałość. Umysł pogodny. Brak strachu zabobonnego przed bogami. Uprzejmość bez przesady.

Kończy: do tego wszystkiego potrzeba pomocy boskiej i szczęścia.

[999 znaków]

Marek Aureliusz, Rozmyślania, tłumaczenie Marian Reiter

19 Sty

Epoka Osiowa. Energetyczna rewolucja

Między VIII a III w. p.n.e w czterech regionach świata narodziły się systemy religijne i filozoficzne. W Chinach konfucjanizm i taoizm, w Indiach buddyzm, hinduizm dżinizm, zoroastrianizm w Persji, monoteizm w Judei i racjonalizm w Grecji. 

Łączyła ich świadomość cierpienia, troska o indywidualną moralność, propagowanie altruizmu i obietnica duchowej transcendencji. Ten kluczowy dla rozwoju ludzkości czas, Karl Jaspers nazwał Epoką Osiową

Regiony przechodziły wstrząsy polityczne, społeczne i ekonomiczne. Porzucano plemienne myślenie, upadały dawne hierarchie, rozwijał się handel. Co było przyczyną rewolucji? – Epoka osiowa pojawiła się w momencie, gdy postępy w rolnictwie dostarczyły dodatkowej dawki energii. Ponad 20 tys. kalorii dziennie na osobę w postaci żywności, karmy, paliwa i surowców naturalnych – pisze Steven Pinker w książce Oświecenie teraz.

Budowano większe miasta, rozwijała się warstwa uczonych, kapłanów, zamiast walki o doraźne przetrwanie, zaczęto planować długofalowo.

[1000 znaków] | Foto: Ant Rozetsky / Unsplash

Źródło:
Karen Armstrong, Krótka historia mitu, ZNAK, 2005 
Steven Pinker, Nowe Oświecenie, ZNAK, 2018

16 Sty

Buduj nawyki oparte na tożsamości

Dlaczego zmiana nawyków jest trudna? Bo zmieniamy nie to, co trzeba.

Istnieją trzy poziomy zmiany. Pierwszy, to zmiana rezultatów. Dotyczy celów: wydać książkę, przebiec maraton. Drugi, to zmiana procesów: wdrożyć nowy plan treningowy. Trzeci, to zmiana tożsamości. To najgłębsza warstwa, dotyczy zmiany przekonań, światopoglądu i samooceny.

Rezultaty są tym, co otrzymujesz. Procesy są tym, co robisz. Tożsamość jest tym, w co wierzysz – pisze James Clear w książce Atomowe nawyki. Każdy poziom jest ważny, ale kluczowy jest kierunek zmiany. Zamiast budować nawyki bazujące na rezultatach, należy skupić się na tym, kim chcemy zostać i budować nawyki oparte na tożsamości. 

Nawyki trudno korygować, jeśli nie zmieni się leżących u ich podstaw przekonań. Dlatego najwyższą formą wewnętrznej motywacji jest uczynienie z nawyku części tożsamości. – Nawyki kształtują tożsamość, a tożsamość kształtuje nawyki. Każde działanie jest głosem oddanym na ten typ człowieka, jakim pragniesz być – przekonuje.

[1000 znaków]

Źródło:
Atomowe nawyki. Drobne zmiany, zaskakujące efekty. James Clear, Wydawnictwo Galaktyka, 2019
Foto: Andrew Spencer / Unsplash